Σε μια περίοδο που η δημοκρατία δοκιμάζεται, οι θεσμοί αμφισβητούνται και τα δικαιώματα περιορίζονται, η προσπάθεια απαξίωσης και διαστρέβλωσης της ιστορικής αλήθειας από κυβερνητικά στελέχη δεν είναι ούτε αθώα ούτε ακίνδυνη.
Οι φετινές δηλώσεις κυβερνητικών στελεχών που αμφισβητούν ή υποβαθμίζουν την ιστορική σημασία της εξέγερσης δεν αποτελούν μεμονωμένο φαινόμενο. Εντάσσονται σε μια διαχρονική προσπάθεια απαξίωσης του Πολυτεχνείου, που επανέρχεται κατά καιρούς από στελέχη της δεξιάς, ακόμη και σε υπουργικό επίπεδο. Σε αυτή την προσπάθεια προστίθενται φέτος και οι περιορισμοί στον εορτασμό από την Πρυτανεία του ΕΜΠ, ενισχύοντας τον προβληματισμό για τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται η ιστορική μνήμη του Πολυτεχνείου.

Οι αποφάσεις και οι δηλώσεις αυτές προκάλεσαν αντιδράσεις από φοιτητές, οργανώσεις και ανθρώπους που αγωνίστηκαν ενάντια στη δικτατορία. Η επέτειος μιας λαϊκής εξέγερσης για την ελευθερία δεν μπορεί να τιμάται με αποκλεισμούς και περιορισμούς στη συμμετοχή της κοινωνίας.
Για να αντιληφθούμε, όμως, τη σημασία αυτής της ιστορικής μνήμης, χρειάζεται να θυμηθούμε τι πραγματικά συνέβη και ποια ήταν η συμβολή της εξέγερσης.
Το Πολυτεχνείο δεν ανέτρεψε άμεσα τη δικτατορία. Η εξέγερση καταπνίγηκε στο αίμα και ακολούθησαν συλλήψεις, βασανιστήρια και ακόμη σκληρότερη καταπίεση. Αποτέλεσε, όμως, ένα καθοριστικό πλήγμα στη νομιμοποίηση του καθεστώτος, ανέδειξε την αδυναμία του να εξασφαλίσει κοινωνική συναίνεση και συνέβαλε στην αποδυνάμωσή του.
Η κατάρρευση της χούντας τον Ιούλιο του 1974 ήρθε μετά την κυπριακή τραγωδία, την τουρκική εισβολή και την πλήρη αποτυχία του καθεστώτος να διαχειριστεί την εθνική κρίση. Το Πολυτεχνείο, ωστόσο, είχε ήδη αφήσει ανεξίτηλο το αποτύπωμά του στη συνείδηση της ελληνικής κοινωνίας.
Η εξέγερση είχε αποδείξει ότι ο φόβος μπορούσε να νικηθεί και ότι η αντίσταση στη δικτατορία ήταν υπόθεση ολόκληρου του λαού.
Και κάτι ακόμη που έχει ιδιαίτερη σημασία και συχνά παραλείπεται από τη δημόσια συζήτηση.
Η δικτατορία δεν εκπροσωπούσε το σύνολο των Ενόπλων Δυνάμεων. Δεν ήταν όλοι οι στρατιωτικοί χουντικοί ούτε ταυτίζονταν με τους πραξικοπηματίες. Υπήρξαν αξιωματικοί που αντιστάθηκαν στη χούντα, πλήρωσαν βαρύ τίμημα για τη στάση τους και απέδειξαν ότι η στρατιωτική ιδιότητα δεν είναι ασυμβίβαστη με τον αγώνα για τη δημοκρατία.

Η αντίσταση μέσα από τις ίδιες τις Ένοπλες Δυνάμεις είχε ξεχωριστό συμβολισμό. Αυτοί οι άνθρωποι τίμησαν τον όρκο τους, υπερασπίστηκαν τη δημοκρατική νομιμότητα και κράτησαν ψηλά την τιμή των Ενόπλων Δυνάμεων, αρνούμενοι να τις αφήσουν να ταυτιστούν με τη δικτατορία.
Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν τέσσερις εμβληματικές μορφές της αντίστασης μέσα στις Ένοπλες Δυνάμεις. Ο Σπύρος Μουστακλής, ο Νίκος Παππάς, ο Λεωνίδας Βασιλικόπουλος και ο Μιχάλης Βαρδάνης. Με διαφορετικές διαδρομές και μορφές δράσης, υπερασπίστηκαν τη δημοκρατία και αντιστάθηκαν στη δικτατορία, πληρώνοντας το τίμημα της στάσης τους.

Η ιστορική μνήμη δεν είναι τυπική υποχρέωση ούτε μια ετήσια τελετή κατάθεσης στεφάνων. Είναι ευθύνη απέναντι σε όσους αγωνίστηκαν, βασανίστηκαν και θυσιάστηκαν για την ελευθερία.
Το σύνθημα «Ψωμί – Παιδεία – Ελευθερία» παραμένει επίκαιρο. Σήμερα, στις διεκδικήσεις αυτές προστίθεται επιτακτικά και η ανάγκη για αξιοπρεπή και προσιτή στέγη. Γιατί όσο υπάρχουν κοινωνικές ανισότητες, περιορισμός δικαιωμάτων και θεσμική αυθαιρεσία, ο αγώνας για δημοκρατία και κοινωνική δικαιοσύνη παραμένει ζωντανός.
Το Πολυτεχνείο δεν ανήκει σε κανένα κόμμα. Ανήκει στην ιστορία, στους αγώνες και στη δημοκρατική συνείδηση του ελληνικού λαού.
Γι’ αυτό και δεν ξεχνάμε.
Γι’ αυτό και συνεχίζουμε να αγωνιζόμαστε.








